- गाउँबाट संघर्ष गर्दै शहर छिरेका हिमबहादुर जिसी ‘लेकाली’ को जीवनयात्रा हार नमान्ने अठोटको प्रतीक हो।
- उनले कलम र रङको माध्यमबाट समाजका आवाजविहीन मानिसका दुःख र कथाहरूलाई सधैं उजागर गरे।
- जीवनको उत्तरार्धमा पनि निरन्तर सक्रिय र सिर्जनशील उनको यात्रा नै उनको वास्तविक पहिचान बनेको छ।
निम्बतरु
गाउँको उकालोबाट
एउटा दिन
सन्धिखर्क झरेको मान्छे हो ऊ—
हातमा कुनै नक्सा थिएन,
खल्तीमा गन्तव्यको टिकट थिएन,
थियो त केवल
केही सपना,
केही जिद्दी
र नहार्ने एउटा बानी।
शहरले उसलाई
पहिलोपटक नामले चिनेको होइन,
उसको पाइतालाले चिनेको हो—
धुलोमा हिँडेको पाइला,
अभावमा उम्रिएको आत्मविश्वास
र भीडभित्र पनि
आफ्नो आवाज खोजिरहने मान्छे।
पछि
उसले कलम समात्यो।
कलम—
जसले कहिलेकाहीँ
रोटीभन्दा धेरै भोक देख्यो,
सत्ताभन्दा धेरै
साधारण मान्छेको अनुहार देख्यो,
र समाचारभन्दा पर
मान्छेको दुःखको
मूल शीर्षक लेख्यो।
उसले लेखिरह्यो—
गाउँका बाटाहरू,
गरिबका आँखाहरू,
विकासका अधुरा पुलहरू,
बोल्न नसकेका मानिसका आवाजहरू।
र बिस्तारै
मान्छेहरूले उसको नाम बिर्सिएर
एउटा सम्बोधन सिके—
लेकाली दाइ।
यो नाम
कुनै पदले दिएको होइन,
समयले दिएको हो।
पत्रकारिताको एउटा पुस्ता
उसको छेउबाट हिँडेर गयो,
अर्को पुस्ता
उसको छायाँ नाप्दै आयो।
समयले क्यामेरा फेर्यो,
कागजलाई स्क्रिनमा बदल्यो,
समाचारलाई औँलाको टुप्पोमा पुर्यायो,
तर उसको आँखाले
मान्छे हेर्ने तरिका
फेरिएन।
कलमले थाकेपछि
उसले रङ उठायो।
सायद
शब्दले भन्न नसकेको कुरा
रङले भनिदिन्छ भन्ने लाग्यो।
एउटा क्यानभासमा
उसले पहाड बनायो,
अर्कोमा मान्छे,
अर्कोमा समय।
र आफ्नो जीवनको चित्र भने
कुनै क्यानभासमा बनाएन—
किनकि त्यो चित्र
अझै पूरा भएको थिएन।
बीचमा
शरीरले उसलाई रोक्न खोज्यो,
समयले थकाउन खोज्यो,
परिस्थितिले सम्झायो—
“अब बस।”
तर ऊ हाँस्यो
र भन्यो—
“जीवनमा जे परे पनि
निर्भीक भएर अगाडि बढ्नुपर्छ,
हार खानु हुँदैन।”
सायद
त्यही एउटा वाक्यभित्र
उसको सम्पूर्ण जीवनी लुकेको छ।
गाउँबाट आएको त्यो मान्छे
आज शहरको एउटा कुनामा मात्र छैन—
ऊ समाचारको एउटा पुरानो अक्षरमा छ,
कुनै पत्रकारको सम्झनामा छ,
कुनै चित्रको रङमा छ,
कुनै सहकर्मीको कथामा छ,
कुनै नयाँ पुस्ताको हौसलामा छ।
र सबैभन्दा बढी
ऊ आफ्नै यात्रामा छ।
अझै
उसको हातमा कलम छ,
अझै
कुनै खाली क्यानभास उसलाई बोलाइरहेको छ,
अझै
शब्दहरूले उसको ढोका ढकढक्याइरहेका छन्।
जीवनले धेरैपटक सोध्यो—
“अब त थाक्यौ होला?”
उसले
आफ्नो पुरानो झोला काँधमा हाल्यो
र फेरि हिँड्यो।
किनकि
केही मानिसहरू
गन्तव्यमा पुगेर चिनिँदैनन्,
हिँडिरहँदा
बाटो नै उनीहरूको नाम बन्छ।
र अर्घाखाँचीको
एउटा पहाडी स्मृतिमा
आज पनि एउटा नाम
हावासँगै बगिरहेको छ—
हिमबहादुर जिसी ‘लेकाली’।
नामभन्दा ठूलो
एउटा सम्बोधन—
लेकाली दाइ।
संघर्षले लेखेको नाम,
समयले जोगाएको नाम,
र अझै
अधुरो नभएको
एउटा जीवनकथा।
