काठमाण्डौ- चैत शुक्ल नवमीका दिन मनाइने रामनवमी पर्व आज श्रद्धा र भक्तिपूर्वक भगवान् श्री रामचन्द्रको पूजा–आराधना गरी मनाइँदैछ । त्रेतायुगमा अयोध्याका राजा दशरथ र महारानी कौसल्यादेवीका सुपुत्रका रूपमा श्री रामचन्द्रको जन्म आजकै दिन भएको धार्मिक विश्वास छ । उहाँलाई भगवान् विष्णुको सातौँ अवतार मानिन्छ ।
धर्मशास्त्रविद्हरूका अनुसार रामनवमी पर्वले मर्यादित, अनुशासित र न्यायपूर्ण शासनको सन्देश दिन्छ । रामलाई ‘मर्यादा पुरुषोत्तम’ का रूपमा सम्मान गरिन्छ, जसले आदर्श जीवनशैली र नैतिक मूल्यहरूको उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभएको छ ।
यस अवसरमा नेपालको जनकपुर तथा भारतको अयोध्यामा विशेष रूपमा रामलीला प्रदर्शन गरिन्छ र भक्तजनहरूको ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ । रामनवमीका दिन व्रत बस्ने, पवित्र नदी, ताल तथा कुण्डहरूमा स्नान गर्ने, रामगीता तथा विभिन्न रामायण—वाल्मीकीय, तुलसीकृत र भानुभक्तीय—को पाठ गर्ने परम्परा छ ।
रातभरि भजन–कीर्तन गर्दै भगवान् रामको आराधना गरिन्छ । प्राचीन कालमा वासन्तीय नवरात्रलाई नै मूल दसैँका रूपमा मनाइने गरिन्थ्यो, तर अत्यधिक गर्मीका कारण पछि असोज महिनामा दसैँ मनाउने चलन शुरू भएको भनाइ छ । असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीकका रूपमा मनाइने रामनवमी पर्वले भगवान् श्रीरामको आदर्श जीवन र कर्तव्यपरायणताको स्मरण गराउँछ ।
रामनवमी पर्व केवल धार्मिक आस्था मात्र नभई आदर्श जीवन, अनुशासन र न्यायपूर्ण समाज निर्माणको प्रेरणा दिने महत्वपूर्ण सांस्कृतिक पर्वका रूपमा मनाइँदै आएको छ । रामनवमीको दिन आज देशभर सार्वजनिक बिदा छ ।
