काठमाण्डौ, २७ साउन । सरकारले कामको सिलसिलामा लाग्ने रोगहरूलाई ‘व्यवसायजन्य रोग’ को कानूनी मान्यता दिएको छ ।
श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले श्रम नियमावली २०७५ अनुसार ७० प्रकारका रोगको सूची राजपत्रमा प्रकाशित गरेको हो । यो निर्णयले कार्यस्थलको धूलो, रसायन, कोलाहल वा कामको प्रकृतिका कारण श्रमिकमा देखिने स्वास्थ्य समस्यालाई कानूनी रूपमा सम्बोधन गरेको छ । यसले लाखौं श्रमिकको स्वास्थ्य अधिकार सुरक्षित गर्न र रोजगारदातालाई कार्यस्थल सुरक्षित बनाउन थप जिम्मेवार बनाउनेछ ।
राजपत्रमा प्रकाशित सूचीलाई पाँच मुख्य समूहमा बाँडिएको छ । यसमा रासायनिक एजेन्टका कारणले हुने रोगहरू, भौतिक एजेन्टका कारणले हुने रोगहरू, जैविक एजेन्टका कारणले हुने रोगहरू, लक्षित अङ्ग प्रणालीमा असर गर्ने रोगहरू र व्यवसायजन्य क्यान्सर रहेका छन् ।
सरकारले कम्प्युटरमा लामो समय काम गर्ने वा एउटै प्रकारको काम दोहो¥याउने श्रमिकमा देखिने कार्पल टनेल सिन्ड्रोम, टेनोसिनोभाइटिस र कामको सिलसिलामा हुने ’पोस्ट–ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर’ लाई पनि व्यवसायजन्य रोगको मान्यता दिएको छ ।
श्रम ऐन २०७४ को दफा ८२ अनुसार कुनै प्रतिष्ठानमा काम गर्दा श्रमिकलाई व्यवसायजन्य रोग लागेमा, प्रतिष्ठानले रोगको उपचारका लागि लाग्ने सम्पूर्ण खर्च बेहोर्नुपर्नेछ । रोगको उपचार हुन नसक्ने अवस्थामा पीडित श्रमिकलाई तोकिए बमोजिमको क्षतिपूर्ति रकमसमेत उपलब्ध गराउनुपर्नेछ ।
